infolinks

Birleşmiş Milletler Polisi: Gözlemciden barışın inşasına uzanan yol


Bu yıl Birleşmiş Milletler Polis Gücü (UNPOL)’nün 51. Kuruluş yılını kutluyoruz. UNPOL, görev yaptığı bölgelerdeki emniyet birimlerinin toplumun ihtiyaçlarını daha etkin bir şekilde karşılayabilmelerine katkıda bulunmak amacıyla geleneksek gözlemci rolünden sıyrılıp eğitim faaliyetlerine ağırlık vermeye başlıyor. 

Şimdiye kadar ki barış gücü operasyonları içinde yer alan polis birimleri ağırlıklı olarak “gözlem ve kayıt tutma” görevini üstlenirken uzunca bir süredir UNPOL birimleri barışgücü harekatlarında daha aktif bir rol üstleniyor.

Günümüzde, UNPOL’ün önceliğini savaş sonrası dönemde barış gücü birimlerinin görev aldığı yerlerde kurumsal altyapının inşası oluşturuyor.  Eskiden birer gözlemci olan polis memurları artık birer eğitmen. Bu yeni görev tanımında polis akademisi ve adli tıp laboratuvarı kurulmasından trafik ışık sistemi oluşturulmasına, Kosova ve Doğu Timor’da olduğu gibi yoktan polis teşkilatı yaratılmasına kadar bir çok faaliyet bulunuyor. Ancak tüm bu gelişmeler UNPOL’ün gözlemci rolünün tümüyle ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. 

Polis gücünde yaşanan değişim BM operayonlarının 21. yüzyılın ihtiyaçlarına göre en yüksek verimin alınacağı hedefe ulaşılmasını amaçlıyor.  Artık her polis bir eğitmen. Eskiden BM polisi karargahlarının duvarından etrafı gözlemler ve olan bitenin kaydını tutardı. Artık UNPOL duvarın öbür tarafına geçiyor ve yerel halkın yardımı ile hayatın normale dönmesini sağlıyor. 

BM bünyesindeki polis gücünün dağılımı henüz tamamlanmamış olsa da görevlerin en etkili ve yetkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için kalifiye polis uzmanlarının seçimi, görev planlaması ve barışgücü operasyonlarında görev alacak Polis Birimlerinin en iyi şekilde donatılması ve üye devletlerle yakın ilişki içinde olunması konularına önem veriliyor.

Sorumluluklarının yanı sıra, UNPOL, polis temin eden ülkeler ile iletişimini de ilerletiyor. Merkezde ve görev yerlerinden yapılan seçme ve görevlendirmeler ile daha iyi hizmet vermeyi amaçlıyor. Daha fazla kadın polisin BM görevlerine katılımı için arayışlar devam ediyor. Ancak, üye devletler sayesinde bugün bir eşiğe daha ulaşmış ve görevli kadın polislerin oranı yüzde 9,8’e çıkmış bulunuyor. Birleşmiş Milletlerin hedefi ise 2014’e kadar bu rakamı yüzde 20’ye ulaştırmak.

UNPOL,  kuruluşundan bu yana geçen 51 yıl içinde, dünyanın ihtilaflı ve zorlu bölgelerinde çok ciddi başarılara imza attı.

İlk BM Polis Gücü


Birleşmiş Milletler Anlaşmasının imzalanmasından 3 yıl sonra 1948’de, dönemin Genel Sekreteri Trygve Lie’nin isteği ile Genel Kurul tarafından BM bölgelerinde görev yapmak üzere yaklaşık 800 personelden oluşan Birleşmiş Milletler Polis Servisi kuruldu. Ancak bir yıl sonra 1949’da özel bir komite tarafından hazırlanan polis gücünün kuurluşuna dair teklif üye ülkeler tarafından reddedildi. BM Polisinin yokluğunda 1960 yılına kadar, kolluk görevi BM bari;gücü askerleri tarafından devam ettirildi.

Birleşmiş Milletler Polisinin ilk olarak 1960-1964 yılları arasında Kongo görevlendirildi. Gana polisi, Birleşmiş Milletler kontrolünde, kolluk görevlerin yanı sıra, Kongolu polislerin eğitimleri ve gelişimleri konularında da görev aldı. 1961 yılında Birleşmiş Milletler, Nijerya ve Kongo arasında yapılan üçlü anlaşma üzerine, görevi 400 Nijeryalı polis devraldı.

Kongo’dan sonra Batı Yeni Gine’de de Birleşmiş Milletler polisi görevlendirildi. BM polis gücü 1962-1963 yılları arasında kolluk kuvveti ve eski Hollanda sömürgesinde kanunların ve kuralların devamlılığı sağlamak için çalıştı. Birleşmiş Milletler Polisi, Yeni Gine’deki çalışmalarını Papualı polislerle işbirliği içinde yürüttü.

1964 yılında Birleşmiş Milletler Barışgücü bölgede çatışma ortamının tekrar oluşmaması ve kanun ve kuralların düzen ve devamlılığının sağlanması amacıyla Kıbrıs’a konuşlandı. Görevin ayrı bir özelliği de Birleşmiş Milletler Polisinin ilk defa sivil olarak görev yaptığı nokta olmasıdır. 1964 Nisan ayı itibariyle 40’ı Avustralya’dan, 40’ı Danimarka’dan, 40’ı İsviçre’den, 33’ü Avusturya’dan ve 20’si Yeni Zelanda’dan olmak üzere toplam 173 Polis memuru görevlendirildi.

Bu görevlerin her biri Birleşmiş Milletler Polisinin barış gücü operasyonlarının önemli bir parçası olduğunun göstergesidir. Kamu düzenini sağlamak adına başlayan ilk görev, daha sonraki görevlerde yerel polis teşkilatlarının güçlendirilmesi için çaba harcamış,  nihayetinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının savunucusu ve uygulayıcısı haline gelmiştir. 1963’te Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri U Thant: “Hiç şüphem yok ki, tıpkı ulusal güçler gibi hayatın önemli ve vazgeçilmez bir parçası olarak uluslararası polis gücü kurulacaktır. Bu yeni teşkilat, gelişmeleri takip edebilmeli ve ihtilaflı durumlara çözümler bulabilmelidir” demişti. 

1964-1989 yılları arasında çok az barış gücü operasyonu oldu, dolayısıyla da UNPOL’e çalışma imkanı doğmadı. Ancak 1989’dan itibaren Namibya’da başlayan görev süresince, Namibya’nın bağımsızlık sürecinde görevlilere yardımcı olmak amacıyla 25 farklı ülkeden 1500 Birleşmiş Milletler Polisi görev yaptı. Ulusal polisin çalışmalarını gözlemlemek, hataları rapor etmek ve seçim zamanında güvenliği sağlamak ve gözlem yapmak BM Polisinin görevleri arasındadır. 

Birleşmiş Milletler Polisi, en geniş kapsamlı katılımını Kamboçya’daki görevinde kayıtlara geçirdi. 3600 polisin katıldığı operasyonda, geleneksel gözlem rolünün yanı sıra suçun soruşturulması ve suçluların tutuklanması veya gözaltına alınması gibi bir takım idari görevler de üstlendi. Kamboçya görevinin sonunda 9000 yerel polis UNPOL eğitimine tabi tutuldu.

Dört farklı kıtada birçok farklı görevde bulunan UNPOL’un tek ortak özelliği, içinde bulunduğu her görevde BM adına yerel polisi gözlemlemek ve onlara yardımcı olmaktır. Bugün de hala geçerli olan genel bir kurala göre UNPOL’un bireysel olarak silah taşıması yasaktır. Ancak görevin içeriğine göre bazı istisnalar yapılabilir ve yapılmıştır. UNPOL’un içinde bulunduğu görevlerin hepsinin kendine göre zorlukları vardır. Muğlâk görevler, konuşlandırılmanın yeterince hızlı yapılamaması, konuşlanma öncesi eğitimle ve “uluslararası polis standardizasyonunun” yanlış ve farklı yorumları bu zorlukların birkaçıdır. 

Birleşmiş Milletlerin Kosova ve Doğu Timor bölgesindeki görevlerinde bulunan barış gücü polisleri silahlandırılmış ve tam yetki verilmiştir, çünkü her iki bölgede de yerel polis dağıtılmış ya da üzerine düşen görevleri yapacak yetkinlikten yoksun durumda kalmıştır. Birleşmiş Milletle polisi, yerel polisin ikamesi olmanın yanı sıra yeni bir kolluk kuvveti oluşturulması için de seçme, eğitme, danışma ve gözlemleme hizmetlerini de vermiştir. 10 yıldan bu yana dünyanın çeşitli bölgelerindeki görev noktalarında en iyi şekilde hizmet sunmaya devam etmektedir.

2007 yılında Birleşmiş Milletler Polisi ilk defe Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletlerin Darfur’daki ortak operasyonunda görev almış ve 6432 personel ile en büyük BM Polis Gücü operasyonu olarak kaıylara geçti. 

1994 yılında BM Temsilciliklerinde Sivil Polis Birimleri oluşturuldu. Polis birimi 2000 yılında BM askeri birimlerinden ayrılarak CIVPOL adını aldı. Fakat artan önemi göz önüne alınınca 2005 yılında Birleşmiş Milletler Sivil Polisinin (CIVPOL) adı Birleşmiş Milletler Polisi (UNPOL) olarak değiştirildi. Son iki yıldır UNPOL kendi içinde de genişledi. Görev Organizasyonu, Seçme ve 
İşe alma ve Araştırma-Geliştirme olmak üzere 3 daire altında hizmet vermeye başladı.

Bugün, bölgelerin kriz sonrası yönetimlerinde bölgesel teşkilatların (Avrupa Birliği, Afrika Birliği vs.) ve diğer bütün ortakları, BM Polisi ile yakın ilişki içinde çalışması gerekiyor. BM Polisinin amacı daha etkin hareket edebilen profesyonel bir organizasyon olmaktır. Birleşmiş Milletler her gün daha fazla Polisi bünyesine katıyor. Bugün 17,600 civarında olan personelin 14,000’i hali hazırda aktif görevde bulunuyor.

Sivillerin korunması, Birleşmiş Milletlerin görev yaptığı her noktada en üst düzeyde önceliğe sahiptir. Fiziksel koruma, tehditlerin ortadan kaldırılması, siyasi tansiyonun düşürülmesi ve ulusal otoritenin vatandaşını koruyabilecek durumda olduğuna emin olunması, sivilleri korumanın birkaç yolu olarak sayılabilir. Birleşmiş Milletler Polisi isimlerinden dolayı profesyonel koruyucular olarak algılanmaktadır ancak bir çok görevde gereken vekalet kendilerine verilmediği, silahlanmalarına müsaade edilmeyip sadece bir danışman kuruluş olarak görevlendirildikleri için köyleri, kampları, aileleri ve bireyleri tam anlamıyla korumaları beklenmemelidir. Ancak, kamu düzenini kurmayı, organize etmeyi ve korumayı hedef alan Birleşmiş Milletler polisi elinden geldiğince koruma görevini de üstlen’yor.

Türk polisinin katkıları
 

Türk Polis Teşkilatı da Birleşmiş Milletler Polisine en fazla destek veren ülkelerden biri. Türkiye BM ülkeleri arasında polis gönderen ülkeler sıralamasında başta gelen ilk 15 ülke arasında. Bugüne kadar bir çok misyonda görev alan Türk Polisleri görev bitiminde başka alanlara kaydırılıyor ve Birleşmiş Milletlere destek olmaya devem ediyor. Kosova’daki göreve 300 polisi ile destek veren Türkiye Cumhuriyeti, koruma sayısının azaltılmasının ardından geriye çekilen polislerini BM şemsiyesi altında dünyanın başka bölgelerine kaydırdı.

Birleşmiş Millerde görevli Türk Polisleri görevlerini en iyi şekilde yerine getirmek için iyi yetişmiş, donanımlı ve iyi İngilizce bilenler arasından seçiliyor.

Bugüne kadar başta Kosova olmak üzere Doğu Timor, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Fildişi Sahilleri, Sudan, Liberya ve yakın zamanlara kadar Afganistan’daki görevlerde yer alan ve büyük katkılarda bulunan Türk Polisi, bundan sonraki görevlerde de ayırım yapmadan katkı sağlamayı hedeflediğini her fısatta BM yetkililerine aktarıyor.


http://www.unicankara.org.tr/fb/polis.html adresinden.

Hiç yorum yok: